लोकवाहिनी न्यूज,नवी दिल्ली : इस्लामाबादमध्ये अमेरिका आणि इराण यांच्यातील चर्चेच्या आशेवर पाणी फिरले आहे. ही चर्चा अयशस्वी झाली आहे. अमेरिकेचे उपराष्ट्रपती जे.डी. व्हान्स यांनी सांगितले की, इराणने त्यांच्या अटी स्वीकारल्या नाहीत. दरम्यान, इराणच्या ‘इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्स’ने (IRGC) हे स्पष्ट केले आहे की होर्मुझच्या सामुद्रधुनीबाबतची परिस्थिती ‘जैसे थे’ राहील. याचा अर्थ होर्मुझबाबतची सध्याची परिस्थिती तशीच राहील.
२८ फेब्रुवारी रोजी युद्ध सुरू झाल्यापासून इराणने होर्मुझची सामुद्रधुनी अक्षरशः बंद केली आहे. होर्मुझची सामुद्रधुनी हा इराण आणि अमेरिका यांच्यातील वाटाघाटीमधील एक महत्त्वाचा मुद्दा होता, पण त्यावर कोणताही करार झालेला नाही. इराणला होर्मुझवरील आपले वर्चस्व कायम ठेवायचे आहे.
होर्मुझची सामुद्रधुनी २८ फेब्रुवारीपासून बंद आहे. हा तो मार्ग आहे ज्यामधून जगाला २० टक्के कच्च्या तेलाचा पुरवठा होतो. परिस्थिती तशीच राहील, म्हणजेच होर्मुझची सामुद्रधुनी बंदच राहील. युद्धविरामाच्या काळातही ती बंदच राहील. ८ एप्रिल रोजी अमेरिका आणि इराण यांच्यात दोन आठवड्यांच्या युद्धविरामावर स्वाक्षरी झाली. इराणने होर्मुझची सामुद्रधुनी उघडण्यास सहमती दर्शवली होती. तथापि, लेबनॉनवरील इस्रायली हल्ल्यानंतर १० मिनिटांच्या आत ती बंद करण्यात आली.
आताही ती बंदच राहण्याची शक्यता आहे. आयआरजीसीच्या निवेदनातून हे स्पष्ट झाले आहे की, इराण होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर आपले नियंत्रण कायम ठेवेल. याचा अर्थ असा की, इराणच्या परवानगीशिवाय कोणतेही जहाज या सामुद्रधुनीतून जाऊ शकणार नाही. इराणची इच्छा असल्यास, ते जहाजांकडून ‘टोल’सुद्धा आकारतील. दोन आठवड्यांच्या युद्धविरामात असे ठरले होते की, दररोज १५ जहाजे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाऊ शकतील. पण होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील परिस्थितीत कोणताही बदल न झाल्यामुळे, ठरल्याप्रमाणे जहाजांची संख्याही त्यातून जाऊ शकणार नाही.
जोपर्यंत एकमत होत नाही, तोपर्यंत होर्मुझबाबतची परिस्थिती आहे तशीच राहील. इराणचे म्हणणे आहे की अमेरिका “खूप जास्त” मागण्या करत होती, त्यामुळेच करार होऊ शकला नाही. इराणला “कोणतीही घाई नाही.” जर अमेरिकेने त्यांच्या अटी मान्य केल्या नाहीत, तर होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद राहील. दोन आठवड्यांच्या शस्त्रसंधी करारादरम्यान जेव्हा इराणने आपल्या १० अटी मांडल्या, तेव्हा त्यात होर्मुझच्या मुद्द्याचा समावेश होता. इराणने आपल्या अटींमध्ये म्हटले आहे की त्यांना होर्मुझवर नियंत्रण कायम ठेवायचे आहे. याचे कारण असे की होर्मुझवरील नियंत्रणामुळे त्यांना मध्य-पूर्वेतील शक्ती संतुलन राखण्यास मदत होते.
