जून २०२७ पर्यंत पाणीसाठवणीचे नियोजन
लोकवाहिनी न्यूज
भंडारा : एल निनोच्या प्रभावामुळे राज्यात अपुरा पाऊस पडल्याने सर्वत्र दुष्काळाची स्थिती असून, पुढील काळात पाण्याची तीव्र टंचाई निर्माण होण्याची शक्यता असल्याने भंडारा जिल्हा प्रशासनाने आतापासूनच उपाययोजना सुरू केल्या आहेत. भंडारासह नागपूर, चंद्रपूर आणि गडचिरोली जिल्ह्यांसाठी गोसीखुर्द धरणाची पाण्याची तहान वक्राद्वारे बंद करून पाणी साठवणुकीला सुरवात झाली आहे.
भंडारा जिल्ह्यात यंदा सरासरीपेक्षा सुमारे २५ टक्के कमी पाऊस झाला. हीच स्थिती पूर्व विदर्भात आहे. पावासाभायी नदी पाणीपातळीत धोक्याच्या इशार्याच्या आणि जलाशयांमध्ये अपेक्षित वर आहे. सध्या नदीची पातळी पाणीसाठा झालेला नाही. वाढलेली असून पाणी पावसाळ्याचा हंगाम आता नदीकाठाबाहेरून वाहत आहे. संपल्यागत असल्याने पुढील पावसासाठी जून २०२७ पर्यंत वाट बघावी लागणार आहे. तोपर्यंत गोसेखुर्द धरणाचे पाणी अडविण्यात येत आहे. शनिवारी, कारधा येथील वैनगंगा नदीची पाणीपातळी २४५.३१ मीटर नोंदविण्यात आली. ही नदीची पाणीपातळी धोक्याच्या इशार्याच्या वर आहे.
प्रशासनाच्या माहितीनुसार, हे पाणी गोसीखुर्द प्रकल्पासाठी संपादित केलेल्या २४५ मीटरक्षेत्रपर्यंत गेलेले आहे. मुख्यतः पवनी तालुक्यातील वैनगंगाच्या काठावरील गावालगत हे पाणी पोहोचले आहे. पाणी पातळी आणखी वाढल्यास पुराचा धोका टाळण्यासाठी धरणाचे जास्तीत जास्त काळ टिकवून ठेवून दरवाजे उघडून आवश्यकतानुसार ठेवण्याच्या दृष्टीने प्रशासनाकडून पाण्याचा विसर्ग केला जाणार आहे.
गोसीखुर्द हा राष्ट्रीय प्रकल्प असून बावनथडीचा साठा केवळ १३ टक्के आणि भंडारा, नागपूर, गडचिरोली आणि चंद्रपूर हे प्रकल्पाचे लाभक्षेत्र आहेत. त्यामुळे या चारही जिल्ह्यांसाठी प्रकल्पाचे पाणी राखीव ठेवण्याच्या दृष्टीने पाण्याची साठवणूक केली जात आहे. तलावांचा जिल्हा म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या भंडारा जिल्ह्यात यंदा जलसाठ्यांची स्थिती चिंताजनक आहे. गेल्या काही वर्षांत भुजल पातळीत घट झाल्याने काही भागातील बोरवेलच्या पाणीपातळीवरही परिणाम झाला आहे. त्यामुळे नागरिकांनी पाण्याचा काटकसरीने वापर करावा आणि पाण्याचा अनावश्यक अपव्यय टाळावा, असे आवाहन प्रशासनाने केले आहे.
वैनगंगा नदी भंडारा, तुमसर, लाखनींदूर आणि पवनी तालुक्यांतून वाहते. जिल्ह्यातील बहुतांश पाणीपुरवठा योजना याच नदीवर अवलंबून आहेत. भंडारासह जिल्ह्यातील काही पाणीपुरवठा योजना या पाण्यावर आधारीत आहेत. त्यामुळे जून २०२७ पर्यंत पाणीटंचाई टाळण्यासाठी पाण्याची साठवणूक केली जात आहे. उपलब्ध पाणीसाठा टिकवून ठेवण्याच्या दृष्टीने प्रशासनाकडून नियोजन करण्यात येत आहे.
चार महिन्यांचा मान्सून हंगाम संपत असताना बावनथडी प्रकल्पात केवळ १३ टक्के पाणीसाठा उपलब्ध आहे. जिल्ह्यातील अन्य प्रकल्प व तलावांची स्थितीही समाधानकारक नसल्याचे प्रशासनाकडून सांगण्यात येत आहे. त्यामुळे उन्हाळ्यात पिण्याच्या तसेच घरगुती वापराच्या पाण्याची मागणी वाढल्यास उपलब्ध जलसाठ्यावरून मोठा ताण येण्याची शक्यता आहे.
